Vanaf het begin had de Nederlandse regering tot doel neutraal te blijven. Dit is zeker niet altijd gemakkelijk geweest en dat ons land niet is aangevallen, zoals later in de Tweede Wereldoorlog, blijft een wonder. Qua ligging lagen wij zeer ongunstig tussen de vijanden Duitsland en Engeland ingeklemd. De Belgische neutraliteit werd spoedig geschonden, waardoor langs de Nederlandse grensplaatsen de oorlog nog het meest voelbaar werd. De Duitsers hadden echter baat bij een neutraal Nederland.

Nederland leverde aan Duitsland voedsel, via ons land hadden de oosterburen toegang tot de havens en ook de Nederlandse strategische ligging was van belang want Duitsland kon nu niet in de rug worden aangevallen. Ondertussen probeerden de Engelsen en Fransen de Nederlandse regering te overtuigen de kant van de geallieerden te kiezen. Met regelmaat beschuldigden zij ons dat wij de Duitsers hielpen. Daarom legden de Engelsen in maart 1918 beslag op de Nederlandse koopvaardijschepen. Nederland keek toe; men was tenslotte afhankelijk van de Engelsen voor de eigen bevoorrading over zee.

Ondanks de neutraliteit was de oorlog in Nederland wel degelijk voelbaar. Er was sprake van veel militaire activiteiten. Het Nederlandse leger mobiliseerde aan de landsgrenzen, maar ook de forten in de Nieuwe Hollandse Waterlinie rond Utrecht werden bezet. De Grebbelinie bleef onbemand omdat deze in 1910 buiten gebrek was gesteld omdat men van mening was dat deze stelling onverdedigbaar was. In de provincie werden gemobiliseerde militairen in tentenkampen nabij De Bilt en op de Vlasakkers in barakken onder gebracht.

Behalve de schaarste aan levensmiddelen merkte men natuurlijk ook op een andere manier dat het oorlog was. Veel mensen hadden familie in Nederlands-Indië. De weg daar naartoe was afgesloten. En ook de stroom (Belgische) vluchtelingen die door de inval van Duitsland in België (4 augustus 1914) op gang kwam, bereikte ons land. Vooral na de val van Antwerpen op 9 oktober 1914 vluchtten veel Belgische burgers en militairen de grens over naar het neutrale Nederland. De cijfers liegen er niet om: honderdduizenden, onder wie vermoedelijk tienduizenden militairen.

Op meerdere momenten in de Eerste Wereldoorlog werd onze neutraliteit met moeite gewaarborgd, maar we bleven neutraal en onbezet. Toen in 1918 het doek voor Duitsland viel en zich moest overgeven, vroeg de Duitse keizer op 10 november 1918 asiel aan in Nederland. De Nederlandse regering verleende hem dit, waarna hij tijdelijk op Kasteel Amerongen mocht verblijven en later op Huis Doorn zou gaan wonen. Deze toestemming werd Nederland door de geallieerden niet in dank afgenomen.