1700
1800
Bewaar pagina
COLLECTIE
Slag bij Vreeswijk, 9 mei 1787

Alle gegevens
Bezoekadres

In 1786 is de provincie Utrecht verdeeld: een deel sluit zich aan bij de patriotten, die het gezag van de stadhouder willen inperken en in de stad Utrecht de macht hebben gegrepen; een ander deel blijft trouw aan stadhouder Willem V. In 1787 komt het tot een vuurgevecht bij Vreeswijk.

Nicolaas Pesters.
Machtswisseling

In de zomer van 1786 eisen gewapende burgers onder luid tromgeroffel van het Utrechtse stadsbestuur een wisseling van de wacht. De patriotten in Utrecht wensen niet langer door de zittende, oranjegezinde regenten bestuurd te worden en grijpen de macht. De Staten van Utrecht zijn furieus over deze revolutie, erkennen de machtswisseling niet en verplaatsen hun zetel naar Amersfoort.

Leksluis

In mei 1787 probeert de stadhouder de stad Utrecht te omsingelen om de macht van de patriotten te breken. Vanaf de kant van Jutphaas probeert Willem V met zijn legertroepen de stad binnen te vallen. Jutphaas is een strategische plek, omdat het op een belangrijk knooppunt van wegen ligt en toegang geeft tot de Leksluizen bij Vreeswijk. Van hieruit kan de Hollandse Waterlinie onder water gezet worden.
Echter, het beroepsleger stuit bij Vreeswijk op een klein patriots leger - 250 schutters - uit Utrecht onder leiding van J.A. d'Avenhoult, een ervaren militair. Op 9 mei 1787 lost het oprukkende beroepsleger de eerste kanonschoten.

De slag bij Vreeswijk, detail.
De slag bij Vreeswijk.
Paniek

Op de kopergavure is deze strijd tussen de patriotten en het Oranjeleger in volle gang. De rookwolken worden veroorzaakt door drieponders. Na de eerste schoten van het beroepsleger vallen enkele doden en gewonden aan de kant van de patriotten. D'Avenhoult weet de paniek te bezweren en spoedig schieten de patriotten terug, waar na een korte strijd de onervaren en onbetrouwbare soldaten van de stadhouder op de vlucht slaan.

Overwinnaar

Na de slag bij Vreeswijk vielen honderden wapens en de krijgskas van 30.000 gulden in handen van de Utrechtse patriotten. Om de patriotse overwinning te vieren hielden de mannen van D'Avenhoult een glorieuze intocht. Ook de patriotten diverse prenten van de slag in De Post van den Neder-Rhijn, de belangrijkste patriotse krant in Utrecht, en laten ze penningen slaan die aan de overwinning herinneren.