-50
500
Bewaar pagina
COLLECTIE
Terra sigillata-kom (fragment)

Alle gegevens
Bezoekadres

De meest verfijnde vorm van Romeins aardewerk is zonder twijfel het serviesgoed dat later de naam terra sigillata kreeg: gestempelde aarde. Dit roodbruine 'Wedgwood van de Romeinen' is tijdens de Romeinse bezetting ook in gebruik in de Utrechtse legerkampen langs de limes, waar het de tafel van de legerofficieren siert.

Leuk om te weten: Soep
Vormschotel

Terra sigillata wordt overal in het Romeinse rijk vervaardigd, van Klein-Azië tot Duitsland. De hier gelegerde Romeinse troepen importeren het aardewerk uit verschillende productiecentra in Frankrijk en Duitsland. Daar werken de pottenbakkers met een vormschotel, een soort mal waarin een reliëfversiering is geponst. De keramist plaatst deze (gebakken) vorm op de draaischijf en brengt de speciale rode klei erin aan. Als de klei in de vorm droog is, laat de kom makkelijk los uit de vorm. Op deze manier kan een hele serie identieke kommen worden gemaakt. Vervolgens wordt elk stuk aardewerk voorzien van een laagje kleislib, gemaakt van dezelfde rode klei. Bij het bakken op een temperatuur tot maximaal 960 graden ontstaat de kenmerkende satijnglanzende afwerking.

Wijk bij Duurstede

Bij de hierboven getoonde kom van terra sigillata is door de breuk goed te zien hoe regelmatig en dun de klei is verwerkt. Aan de zijkant is nog iets van de reliëfdecoratie zichtbaar, afkomstig uit de vormschotel. Dit komfragment is overigens niet opgegraven in een Romeins legerkamp, maar op de plaats waar zich een inheems dorp bevond. Ook op andere niet-militaire plaatsen in Utrecht is dit type aardewerk geregeld aangetroffen, onder meer in Wijk bij Duurstede-De Horden (afbeelding hiernaast).

Bord van terra sigillata.
Contact
Het verfijnde vaatwerk was duidelijk geliefd bij de plaatselijke bevolking. Ook blijkt: hoe later in de Romeinse tijd, hoe meer Romeins en hoe minder inheems aardewerk in de nederzettingen wordt gevonden. Dit kan dan ook als indicatie dienen voor de mate van contact tussen de Romeinse bezetters en de bevolking.
Leuk om te weten: Soep  

Taalkundigen vermoeden dat de Romeinen tenminste één gerecht hebben overgehouden aan hun periode in Nederland: soep. Het Latijnse suppa is namelijk een woord van Germaanse herkomst. Tussen de tweede en de vierde eeuw ontwikkelt het hier gevonden terra sigillata-serviesgoed zich van plat naar meer bolvormig. Naar een soort soepkom dus?