De hak van een Romeinse schoen, opgegraven op het terrein van het voormalige castellum bij Vechten, verborg twee linnen textielfragmenten - die normaalgesproken allang zouden zijn vergaan. Onderzoek van zo’n vondst is goed vergelijkbaar met detectivewerk.

Leuk om te weten: Zeldzaam
Zwart geworden

Inmiddels zijn de twee weefsels door de inwerking van grondzuren zwart geworden. Onderzoek wees uit dat het linnen oorspronkelijk niet gekleurd is geweest. Wel is nog te zien dat de fragmenten op verschillende wijze zijn geweven: één in ‘ruitkeper’ (afbeelding 1), waarbij tijdens het weven een ruitvormig patroon van blokjes ontstaat, en één in een variant op de ‘Panamabinding’ (afbeelding 2), een ingeweven motief van grote blokken. Uit deze manier van weven – en uit nog enkele andere zaken - is informatie over de herkomst van de fragmenten te halen.

Linnenfragment, ruitkeper.
Reconstructie van een weefgetouw.

Bindingen

Zo is bekend dat de genoemde Panamabinding juist in de oostelijke provincies van het Romeinse rijk populair was voor het weven van linnen. Bij inheemse volken in het noorden kwam het weven van linnen nauwelijks voor - dat gebeurde met wol - en was de Panamabinding evenmin in gebruik. Dat wijst erop dat in elk geval textielfragment A uit Vechten van Romeinse herkomst is. Ruitkepers kenden zowel de inheemsen als de Romeinen. Fragment B hoeft dus niet zonder meer Romeins te zijn, maar dat is wel waarschijnlijk. Zeker gezien de vindplaats, een Romeinse schoen.

Rechtsdraaiend

Uit de manier waarop de linnendraden zijn gesponnen, kunnen we nog meer informatie afleiden. Als bij het spinnen van het linnen de vrijhangende spinspoel met de klok meedraaide, kreeg de draad een zogeheten Z-torsing (ofwel: rechtshandig gesponnen). Dat is ook het geval bij de beide Vechtense fragmenten. Zo’n Z-torsing is typerend voor de noordelijke provincies van het Romeinse rijk. Vermoedelijk is het linnen in dit gebied tussen Rhône en Rijn zowel verbouwd als gesponnen. Waar het is verwerkt, is onzeker, maar op de plaats van het legerkamp Vechten zijn verscheidene materialen voor weven en naaien gevonden. Wie weet gebeurde dit wel door soldaten uit het kamp.

Spinstenen.
Leuk om te weten: Zeldzaam 

In Noord-Europa is relatief veel textiel bewaard gebleven in moerassen en rivierbeddingen: deze sluiten het voorwerp af voor zuurstof met zijn vernietigende eigenschappen en daarnaast hebben grondzuren een conserverende werking. Wel zijn weefsels van dierlijke materialen, zoals wol, in verhouding sterker dan die van plantaardige vezels. Linnen weefsels zijn als archeologische vondst dan ook zeldzaam.